نزديك است به آنچه گفته شد و آنچه از خشكى باشد يا از كثرت بلغم چنانچه اغلب آن باشد احتراز از ترشى و غذاهاى خنك بلغم‌انگيز و شربت زوفا بخورند و خميره بنفشه به آب گرم بخورند و اين حب سرفه بخورند كه بغايت نافع است مر مكى ميعه افيون از هر يكى دو جزو روغن بلسان زعفران از هر يكى يك جزو كه سرفه از گرمى و صفرا بهم رسد علاجش شربت نيلوفر و قرص كافور و روغن كدو و روغن بادام و دوغ و آب ليمون و مثل آن كنند و در هر سرفه كه بلغم غليظ پخته دفع مىشده باشد باندك زورى زود حبس آن نكنند بلكه مدافعت كنند با شربت زوفا و بنفشه و خميرهء بنفشه و بعد از آنكه ظاهر شود كه مواد كم شده حب سعال حابس اگر شد جايز است و گاه باشد كه سرفه از كثرت خون باشد علاجش منحصر در فصد اكحل بود اگر فصد نكنند منجر شود به سل يا ذات الريه و بدانكه سرفه را هر چند كه مادهء بلغمى باشد آن مادهء بلغم كم است كه بىحدتى باشد پس اصلاح حدت او به اين شربتها و عرق و بزرقطونا بايد كرد بتخصيص در باب اطفال كه مناسب مزاج ايشان است سكر العشر قدرى با شير آميخته بدهند كه مفيد است و گاهى كه كثرت بلغم ظاهر باشد قرنفل و وج و نانخواه و نمك هندى نازك سائيد و به وزن برنجى به اطفال مىدهند يا در آب حل كرده قطره در گلوى اطفال مىچكانند و گاهى قطره از شراب هم جايز است در حلق اطفال چكانند ربو مرضى است كه صاحب آن نفس بطريق كسى مىكشد كه از پستى به بلندى مىرفته باشد و گاهى نفس او متضاعف باشد مثل نفس طفلى كه گريه مىكرده باشد و تنگى نفس در اكثر اسباب مادى شريك است و اين مرض كمتر علاج پذيرد خصوصا در جوانى و گاه باستسقا انجامد و اين مرض بميراث نيز شود گاهى شدت كند بنوعى كه خوابيدن اصلا نتواند و سبب اين علت آن باشد كه سينه و ساير آلات نفس تنگ آفريده باشد چنين كسى را بود كه در پانزده‌سالگى بود هم قويست